इ. 4 थी शिष्यवृत्ती परीक्षा अभ्यासक्रम PDF

इ. 4 थी शिष्यवृत्ती परीक्षा अभ्यासक्रम: सुधारित विषयनिहाय गुणांची विभागणी आणि सराव मार्गदर्शिका: महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद, पुणे (MSCE Pune) मार्फत घेतल्या जाणाऱ्या प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षेची तयारी करताना अचूक आणि अधिकृत अभ्यासक्रमाची माहिती असणे अत्यंत आवश्यक आहे. नवीन शासन निर्णयानुसार इ. 4 थी शिष्यवृत्ती परीक्षा अभ्यासक्रम निश्चित करण्यात आला असून, हा लेख विद्यार्थ्यांची तयारी सुलभ करण्यासाठी आणि पालकांना योग्य दिशा देण्यासाठी तयार केला आहे. या लेखात सर्व संख्यात्मक माहिती सुलभतेसाठी इंग्रजी अंकात दिली आहे. चला तर मग, सुधारित शिष्यवृत्ती अभ्यासक्रम सविस्तर समजून घेऊया.

---

---

इ. 4 थी शिष्यवृत्ती परीक्षा स्वरूप आणि माध्यम

प्राथमिक स्तरावर इयत्ता 4 थी शिष्यवृत्ती अभ्यासक्रम हा दोन पेपरमध्ये विभागलेला असतो. दोन्ही पेपरमध्ये प्रामुख्याने बहुपर्यायी स्वरूपाचे (MCQ) प्रश्न विचारले जातात. माध्यम मराठी असणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी विषयांची विभागणी खालीलप्रमाणे असते:

Paper 1 (पेपर 1)	Paper 2 (पेपर 2)
मराठी (प्रथम भाषा)	इंग्रजी (तृतीय भाषा)
गणित	बुद्धिमत्ता चाचणी

त्यामुळे, उत्तम गुणांसह उत्तीर्ण होण्यासाठी विद्यार्थ्यांना प्रत्येक विषयावर समान लक्ष केंद्रित करावे लागते. म्हणूनच, अधिकृत Class 4 Scholarship Syllabus नीट समजून घेणे ही यशाची पहिली पायरी ठरते. याशिवाय, दर्जेदार सरावासाठी विद्यार्थ्यांकडे योग्य अभ्याससाहित्य असणे आवश्यक आहे. परिणामी, यामुळे 4 थी शिष्यवृत्ती परीक्षा चा कठीण टप्पा सहज पार करता येऊ शकतो.

पेपर 1: मराठी (प्रथम भाषा) अभ्यासक्रम

मराठी या प्रथम भाषेसाठी एकूण 24% ते 40% भारांशानुसार विविध घटकांची रचना करण्यात आली आहे. विशेषतः, या विषयामध्ये व्याकरण आणि आकलन क्षमतेला अधिक महत्त्व दिले जाते. खालील तक्त्यामध्ये सविस्तर उपघटक दिले आहेत:

अ. क्र.	घटक व उपघटक	भारांश (Weightage)
1	आकलन: उतारा व त्यावर आधारित प्रश्न, कविता व त्यावर आधारित प्रश्न, संवादावर आधारित प्रश्न, सुसंगत वाक्यांचा परिच्छेद, जाहिरातीवर आधारित प्रश्न.	24%
2	शब्दसंपत्तीवरील प्रभुत्व: समानार्थी, विरूध्दार्थी, समूहदर्शक, शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द, आलंकारिक शब्द, जोडशब्द, शब्दकोडी, एकाच शब्दाचे भिन्न अर्थ, अक्षर जुळवून अर्थपूर्ण शब्द तयार करणे, पिलू/घर/ध्वनी दर्शक शब्द, म्हणी व वाक्प्रचार.	40%
3	कार्यात्मक व्याकरण: वर्णमाला, शब्दकोश क्रम, शब्दांच्या जाती (नाम, सर्वनाम, विशेषण, क्रियापद), लिंग, वचन, काळ, विरामचिन्हे, वाक्यांचे भाग, शुद्ध-अशुद्ध शब्द, प्रत्यय व उपसर्ग घटित शब्द.	32%
4	भाषाविषयक सामान्यज्ञान: लेखक, कवी ग्रंथ व टोपणनावे, खेळ व खेळाडू, दिनविशेष, विविध पुरस्कार, पदवी / किताब.	04%

या रचनेवरून हे स्पष्ट होते की, नियमित वाचन केल्यास विद्यार्थी मराठीमध्ये पूर्ण गुण मिळवू शकतात. परिणामी, Scholarship Exam Maharashtra च्या गुणवत्ता यादीत त्याने येणे सोपे होते. याव्यतिरिक्त, सातत्यपूर्ण अभ्यासाने विद्यार्थी 4 थी शिष्यवृत्ती परीक्षा मध्ये उत्कृष्ट कामगिरीची नोंद करू शकतात.

पेपर 1: गणित (Mathematics) अभ्यासक्रम

गणित हा विषय सर्वाधिक स्कोअरिंग मानला जातो. या घटकामध्ये एकूण 7 मुख्य विभाग असून, त्यावर आधारित काठिण्य पातळीनुसार प्रश्न विचारले जातात. म्हणूनच, अधिकृत Primary Scholarship Exam Syllabus मधील गणिताचे स्वरूप खालील उप-विभागांद्वारे समजून घेऊया.

1. संख्याज्ञान आणि संख्यांमधील विविधता

प्रामुख्याने गणिताच्या सुरुवातीच्या भागात पायाभूत गणितीय संकल्पनांवर भर दिलेला असतो. यासाठी विद्यार्थ्यांनी खालील घटकांचा सराव करावा:

• 1. संख्याज्ञान (16%): आंतरराष्ट्रीय संख्याचिन्हे वाचन व लेखन, 5 अंकापर्यंतच्या संख्यांचे वाचन व लेखन, दर्शनी व स्थानिक किंमत, विस्तारित मांडणी, मोठ्यात मोठी व लहानात लहान संख्या, चढता-उतरता क्रम, तुलना, 1 ते 100 संख्यांवर आधारित प्रश्न, सम-विषम संख्या, 1 ते 100 मधील मूळ, संयुक्त, त्रिकोणी व चौरस संख्या.

2. संख्यांवरील मूलभूत क्रिया

त्याचप्रमाणे, संख्यांवर आधारित वेगवेगळ्या क्रिया वेळेत पूर्ण करण्याचे कौशल्य आत्मसात करणे गरजेचे आहे. यामध्ये पुढील बाबी येतात:

• 2. संख्यांवरील क्रिया (20%): बेरीज व वजाबाकी (5 अंकी संख्यापर्यंत हातच्याची व शाब्दिक उदाहरणे), गुणाकार (3 अंकी गुणिले 2 अंकी), भागाकार (3 अंकी भागिले 2 अंकी).

3. अपूर्णांक आणि मापन पद्धती

शिवाय, व्यावहारिक जीवनात येणारे गणिताचे कोडे समजून घेण्यासाठी पुढील घटकांचा अभ्यास करणे आवश्यक ठरते:

• 3. अपूर्णांक (12%): अपूर्णांकाचे अर्थ, वाचन व लेखन, व्यवहारी अपूर्णांक (समच्छेद व भिन्नच्छेद), लहानमोठेपणा, चढता-उतरता क्रम, अंशाधिक, छेदाधिक व पूर्णांकयुक्त अपूर्णाक परस्पर रुपांतर.
• 4. मापन / महत्त्वमापन (20%): लांबी, वस्तुमान, धारकता एककाचे परस्पर रूपांतर, बेरीज, वजाबाकी व शाब्दिक उदाहरणे; कालमापन (घड्याळ - मध्यान्हपूर्व, माध्यान्होत्तर, तास, मिनिटे परस्पर रुपांतर); दिनदर्शिका; कागदमापन; नाणी व नोटा (रुपये-पैसे) परस्पर रुपांतर व शाब्दिक उदाहरणे.

4. आकृतिबंध, भूमिती आणि चित्ररुप माहिती

विशेषतः, भूमितीच्या रचना आणि आकृत्यांचे ज्ञान स्पष्ट असणे अत्यंत फायदेशीर ठरते. योग्य नियोजनामुळे विद्यार्थ्यांना 4 थी शिष्यवृत्ती परीक्षा चा पेपर सोडवताना गणितात भरपूर आत्मविश्वास मिळतो:

• 5. आकृतिबंध (08%): भौमितिक आकार, संख्या आणि विविध मुक्तहस्त आकृत्या.
• 6. भूमिती (18%): कोन व प्रकार (काटकोन, लघुकोन, विशालकोन); सममिती; शिरोबिंदू, बाजू (त्रिकोण, चौरस, आयत); वर्तुळ (त्रिज्या, जीवा, व्यास, केंद्र, परीघ, अंतर्भाग, बाह्यभाग); परिमिती (त्रिकोण, आयत, चौरस); क्षेत्रफळ (आयत, चौरस); त्रिमिती वस्तू व घडणी; दंडगोल, शंकू व गोल (कडा व कोपरे); इष्टिकाचिती व घन (कडा, शिरोबिंदू, पृष्ठे).
• 7. चित्रालेख (06%): चित्ररुप माहितीचे आकलन.

वास्तविक पाहता, विद्यार्थ्यांनी गणितातील सूत्रांचा नियमित सराव केल्यास MSCE Pune Class 4 च्या परीक्षेमध्ये त्यांना नक्कीच उत्तम गुण मिळतील. तसे पाहिल्यास, योग्य सराव तंत्रांमुळे आगामी 4 थी शिष्यवृत्ती परीक्षा अधिक सुलभ बनवता येऊ शकते.

Paper 2: Third Language (English) Syllabus

The English section evaluates basic language skills and vocabulary. It is structured to ensure that primary students understand functional English accurately. For instance, here is the detailed weightage for Scholarship Exam Class 4 in English:

Sr. No.	Unit & Sub Units	Weightage
1	Letters of Alphabets: Associating the name of a letter with its sound, Formation of words using given alphabets.	04%
2	Vocabulary: Correlating words with pictures, Rhyming words, Opposite words, Word register, Finding small words from bigger words, Contracted Forms, Dictionary Skills, Parts of human body/plants/animals, Sounds and living places, Comparisons, Names of colours/things/shapes/vegetables/fruits/games.	28%
3	Punctuation Marks: Capitalization, Comma, Full stop, Question Mark, Apostrophe, Exclamation mark.	12%
4	Numerical Information: Days of the week, Months of the year, Cardinal and Ordinal numbers, Showing directions/subdirections, Map reading.	12%
5	Creative Thinking: Writing familiar words with clues/pictures, Mottos, Messages, Solving puzzles and riddles.	12%
6	Stock Expressions: Greetings, Correlation between instructions, expressions and pictures.	08%
7	Grammar: Nouns, Pronouns, Adverbs, Prepositions, Articles, Tenses (Simple Present, Simple Past, Simple Future), Singular and Plural.	16%
8	Comprehension: Prose (Upto 20 words).	08%

Therefore, focusing on vocabulary building and daily stock expressions helps students achieve a top rank. In addition, referring to a comprehensive Class 4 Scholarship PDF can streamline the study process significantly.

---

पेपर 2: बुध्दिमत्ता चाचणी (Intelligence Test) अभ्यासक्रम

हा विषय विद्यार्थ्यांच्या तार्किक क्षमतेची आणि बौद्धिक कौशल्यांची चाचणी घेतो. म्हणूनच, योग्य आणि सुनियोजित पद्धतीने अभ्यास केल्यास या विषयात पैकीच्या पैकी गुण मिळवणे सहज शक्य आहे. या अंतर्गत येणारा सर्व PSE Syllabus आपण खालील उप-विभागांद्वारे समजून घेऊया.

1. आकलन, वर्गीकरण आणि बौद्धिक आकलन

सुरुवातीला विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत तार्किक क्षमतेचा अंदाज घेण्यासाठी खालील घटकांवर प्रामुख्याने भर दिला जातो:

• 1. आकलन (08%): सूचनापालन (जोडाक्षरे, शब्द, अक्षर), संख्यामालिका, इंग्रजी अक्षरमाला.
• 2. वर्गीकरण (10%): शब्दसंग्रह, आकृत्या, संख्या, इंग्रजी अक्षरमाला.

2. समसंबंध आणि क्रम ओळखणे

त्याचसोबत, दोन घटकांमधील परस्पर संबंध आणि संख्या-चिन्हांची मालिका समजून घेण्यासाठी पुढील भाग अभ्यासणे गरजेचे आहे:

• 3. समसंबंध (10%): शब्दसंग्रह, आकृत्या, संख्या, इंग्रजी अक्षरमाला.
• 4. क्रम ओळखणे (10%): संख्या, आकृत्यांची मालिका, चिन्हांची मालिका, चुकीचे पद ओळखणे (संख्या).
• 5. गटाशी जुळणारे पद (08%): शब्दसंग्रह, आकृत्या, संख्या, इंग्रजी अक्षरमाला.

3. प्रतिमा, तर्कसंगती आणि कूटप्रश्नांचे विश्लेषण

याव्यतिरिक्त, अधिक विचार करायला लावणारे आणि बौद्धिक काठिण्य पातळी असणारे क्लिष्ट प्रश्न पुढील घटकांवर विचारले जातात:

• 6. जलप्रतिबिंब (04%): आकृत्या, अंक, अक्षरे यांचे पाण्यात दिसणारे प्रतिबिंब.
• 7. आरशातील प्रतिमा (04%): आकृत्या, अंक, अक्षरे यांची आरशातील प्रतिमा शोधणे.
• 8. समान पद ओळखणे (04%): दिलेल्या आकृतीशी तंतोतंत जुळणारी आकृती शोधणे.
• 9. तर्कसंगती व अनुमान (14%): भाषिक (वय, तुलना, नावात बदल, नाती) आणि अभाषिक (आकृत्या मोजणे: त्रिकोण, चौकोन, चौरस, आयत, रेषाखंड, कोन, घनाकृती ठोकळे इत्यादी).

4. सांकेतिक भाषा आणि विशेष कूटप्रश्न

तथापि, चिन्हांचा आणि सांकेतिक भाषांचा नियमित सराव केल्यास वेळेचे योग्य व्यवस्थापन करता येते, ज्याचा थेट फायदा विद्यार्थ्यांना 4 थी शिष्यवृत्ती परीक्षा देताना मिळतो:

• 10. कूटप्रश्न (18%): रांगेतील स्थान, दिशा, दिनदर्शिका, वेन आकृती, चौरस/वर्तुळ/त्रिकोण इत्यादी आकृत्यांमधील संख्या शोधणे.
• 11. सांकेतिक भाषा (08%): शब्द, संख्या, चिन्हे यांचा परस्पर वापर करून उत्तर शोधणे.
• 12. विशेष प्रश्न (02%): भावनिक व सामाजिक बुध्दिमत्ता आधारित प्रश्न.

एकंदरीत पाहता, तार्किक प्रश्नांचे नियमित विश्लेषण केल्यास कठीण वाटणारे कोडेही काही सेकंदांत सुटू शकते. पर्यायाने, यामुळे संपूर्ण इयत्ता 4 शिष्यवृत्ती परीक्षा चा एकूण निकाल सुधारण्यास मोठी मदत होते.

---

निष्कर्ष आणि परीक्षा सराव मार्गदर्शिका

शेवटी, एकूणच विचार करता हा अभ्यासक्रम विद्यार्थ्यांचा पाया मजबूत करण्यासाठी अत्यंत सखोल पद्धतीने तयार केला गेला आहे. म्हणूनच, राज्य परिषदेचे अधिकृत MSCE Pune Syllabus PDF डाउनलोड करून प्रत्येक घटकाचे सूक्ष्म नियोजन करावे. अंतिम टप्प्यात अधिक सराव करण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी 4 थी शिष्यवृत्ती परीक्षा च्या संभाव्य प्रश्नपत्रिका वेळेचे बंधन लावून सोडवल्या पाहिजेत.

अशा प्रकारे नियोजनबद्ध अभ्यास करून विद्यार्थी आगामी Primary Scholarship  च्या परीक्षेत नक्कीच उज्ज्वल यश संपादन करू शकतात. स्पर्धा परीक्षेच्या युगात ही पहिली पायरी असल्याने, योग्य प्रकारच्या Scholarship Exam Preparation मुळे विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास द्विगुणित होईल. यासोबतच, योग्य सरावासाठी विद्यार्थ्यांनी MSCE Pune Scholarship च्या जुन्या प्रश्नपत्रिका आवर्जून सोडवाव्यात. परीक्षेसाठी सर्व विद्यार्थ्यांना हार्दिक शुभेच्छा!